WYCZERPANA PROFESJONALISTKA
Potrafisz tak wiele. Wszystko ogarniasz. Miewasz też stany depresyjne albo ataki paniki. Coraz częściej chcesz się zaszyć w łóżku. Coraz trudniej Ci dalej pracować i do czegokolwiek się zmobilizować.
Odróżnić zmęczenie od utraty zawodowego kierunku.
Być może przez lata byłaś osobą, na której można polegać. Tą, która dowozi projekty, rozwiązuje problemy, bierze odpowiedzialność i znajduje wyjście nawet z trudnych sytuacji.
Masz doświadczenie. Masz kompetencje. Prawdopodobnie wiele razy udowodniłaś, że potrafisz poradzić sobie z wyzwaniami.
A jednak coraz częściej łapiesz się na myśli: „Nie chcę już tak pracować”.
Nie zawsze oznacza to, że nie lubisz swojego zawodu. Możliwe, że nadal interesuje Cię dziedzina, w której pracujesz. Problem polega na tym, że sposób, w jaki funkcjonujesz zawodowo, zaczął kosztować Cię więcej, niż jesteś gotowa płacić.
Może po pracy nie masz już siły na rzeczy, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność. Może niedzielny wieczór przestał być czasem odpoczynku, a stał się początkiem napięcia przed poniedziałkiem. A może coraz częściej fantazjujesz o radykalnej zmianie, chociaż nie masz energii, żeby nawet sprawdzić dostępne możliwości.
Twój wynik autodiagnozy "5 profili zawodowego impasu" może wskazywać, że zanim zaczniesz planować kolejny etap kariery, potrzebujesz przyjrzeć się kosztom dotychczasowego sposobu pracy.
1. Dlaczego kompetentne kobiety pozostają w zawodowym impasie?
Wyczerpanie zawodowe nie zawsze wynika z nadmiernej liczby obowiązków. Czasem jego źródłem jest długotrwałe niedopasowanie między wymaganiami pracy a dostępnymi zasobami, potrzebami i możliwościami regeneracji.
Możesz być świetna w tym, co robisz, a jednocześnie nie chcieć już tego robić w dotychczasowy sposób.
Warto przyjrzeć się czterem możliwym mechanizmom.
Pułapka kompetencji. Ponieważ dobrze radzisz sobie z określonymi zadaniami, otrzymujesz ich coraz więcej. Twoja skuteczność staje się argumentem za dokładaniem Ci odpowiedzialności. Tymczasem umiejętność wykonywania czegoś nie oznacza, że chcesz budować na tym całą swoją przyszłość.
Pułapka niezastąpionej. Przyzwyczaiłaś siebie i otoczenie, że zawsze znajdziesz rozwiązanie. Odmowa, delegowanie albo przyznanie, że nie masz zasobów, może być dla Ciebie trudniejsze niż wykonanie kolejnego zadania.
Pułapka dotychczasowej inwestycji. Poświęciłaś lata na rozwój w konkretnej dziedzinie. Myśl o zmianie wywołuje pytanie: „Czy naprawdę mam zostawić to wszystko?”. Tymczasem zmiana nie musi oznaczać utraty doświadczenia. Może oznaczać wykorzystanie go w innym kontekście.
Pułapka odkładanej regeneracji. Obiecujesz sobie, że odpoczniesz po zakończeniu projektu, po awansie albo kiedy sytuacja w firmie się uspokoi. Tyle że kolejne wyzwania zastępują poprzednie.
Nie musisz odnajdywać siebie we wszystkich tych mechanizmach. Wystarczy, że rozpoznasz ten, który obecnie najmocniej wpływa na Twoje decyzje.
2. Potrzebujesz odpoczynku, zmiany warunków czy zmiany zawodu?
To trzy różne potrzeby, które łatwo ze sobą pomylić.
Jeżeli jesteś przeciążona, możesz odczuwać silną niechęć do pracy, którą w innych warunkach nadal wykonywałabyś z zainteresowaniem. Z drugiej strony urlop nie rozwiąże trwałego konfliktu wartości ani wieloletniego braku perspektyw rozwoju.
Zanim podejmiesz decyzję, sprawdź trzy hipotezy:
Hipoteza regeneracji: gdybym miała odpowiednią ilość odpoczynku i mniej obowiązków, mogłabym nadal wykonywać tę pracę.
Hipoteza zmiany warunków: chcę zachować swój obszar zawodowy, ale potrzebuję innego środowiska, przełożonego, zakresu odpowiedzialności lub sposobu organizacji pracy.
Hipoteza zmiany kierunku: nawet w dobrych warunkach nie chcę już rozwijać się w dotychczasowej specjalizacji.
Nie musisz dziś wybierać jednej odpowiedzi. Potraktuj je jako hipotezy, które możesz weryfikować.
Warsztat zmiany: pięć ćwiczeń
Ćwiczenie 1. Audyt energetyczny pracy
Przez pięć dni roboczych zapisuj najważniejsze wykonywane czynności i oceniaj ich wpływ na Twoją energię.
Zadanie | Energia po wykonaniu | Co na nią wpłynęło? |
Przygotowanie analizy | +2 | Lubię rozwiązywać problemy |
Spotkanie statusowe | −2 | Brak decyzji, powtarzanie ustaleń |
Pomoc współpracowniczce | +1 | Poczucie sensu |
Pilna poprawka raportu | −3 | Presja i niejasne wymagania |
Przyjmij skalę od −3 (silnie obciąża) do +3 (wyraźnie zasila).
Po pięciu dniach odpowiedz sobie na następujące pytania:
Które zadania wyczerpują mnie niezależnie od ich trudności?
Co daje mi satysfakcję nawet wtedy, gdy wymaga wysiłku?
Czy najbardziej obciążają mnie same zadania, czy okoliczności ich wykonywania?
Jak wyglądałaby moja praca, gdybym mogła ograniczyć trzy największe źródła obciążenia?
Wniosek: wybierz jeden element, który możesz ograniczyć, delegować, uprościć albo renegocjować.
Ćwiczenie 2. Kompetencja to nie zobowiązanie
Podziel kartkę na trzy kolumny:
Potrafię | Lubię | Chcę rozwijać |
Zarządzać projektami | Projektować rozwiązania | Doradztwo strategiczne |
Rozwiązywać konflikty | Analizować procesy | Usprawnianie organizacji |
Przygotowywać raporty | Wyciągać wnioski | Konsulting |
Wypisz co najmniej dziesięć swoich umiejętności. Następnie osobno zaznacz, które sprawiają Ci przyjemność, a które chcesz wykorzystywać w przyszłości.
Zwróć szczególną uwagę na kompetencje, które znajdują się wyłącznie w pierwszej kolumnie.
Być może to właśnie one stały się podstawą Twojej dotychczasowej kariery, chociaż nie są już tym, na czym chcesz budować kolejny etap.
Ćwiczenie 3. Cena dotychczasowego sukcesu
Dokończ zdania:
„Moja dotychczasowa kariera dała mi…”
„Aby osiągnąć obecną pozycję, nauczyłam się…”
„Najwyższą ceną, którą płacę za obecny sposób pracy, jest…”
„Nie chcę już dłużej rezygnować z…”
„Sukces zawodowy na kolejnym etapie życia powinien oznaczać dla mnie…”
To ćwiczenie pozwala oddzielić cudze definicje sukcesu od własnych.
Ćwiczenie 4. Projektowanie granic
Wybierz jedną sytuację, w której regularnie przekraczasz swoje możliwości.
Następnie zapisz:
Co się wydarza?
Na co zwykle się zgadzam?
Czego obawiam się, gdybym odmówiła?
Jakie mam realne możliwości negocjacji?
Jak mogłabym odpowiedzieć, zachowując profesjonalizm?
Przykład:
„Mogę zająć się tym zadaniem, ale przy obecnych priorytetach wymaga to przesunięcia terminu projektu X. Który z tych tematów ma pierwszeństwo?”
Granice nie zawsze wymagają odmowy. Czasami zaczynają się od ujawnienia kosztów i konsekwencji dodatkowego zadania.
Ćwiczenie 5. Moja przyszła praca - warunki brzegowe
Wyobraź sobie, że rozważasz nową ofertę zawodową.
Zapisz pięć warunków koniecznych, pięć mile widzianych i trzy nieakceptowalne.
Przykładowo warunkiem koniecznym może być przewidywalny czas pracy, autonomia albo możliwość pracy zdalnej. Warunkiem nieakceptowalnym — stała dyspozycyjność poza godzinami pracy.
To początek Twoich kryteriów decyzyjnych, które pomogą Ci nie zamienić jednego przeciążającego środowiska na kolejne.
Twój plan na 14 dni
Twoje działania:
Przeprowadź pięciodniowy audyt energetyczny.
Rozdziel kompetencje od tego, co naprawdę chcesz robić.
Nazwij trzy największe koszty obecnego sposobu pracy.
Zidentyfikuj jedną granicę do wprowadzenia.
Spisz warunki konieczne przyszłej pracy.
Wybierz jeden bezpieczny eksperyment zmiany.
Nie każda zmiana zawodowa musi zaczynać się od przekwalifikowania
Czasem pierwszym krokiem jest odzyskanie przestrzeni, w której możesz usłyszeć własne potrzeby i zacząć podejmować decyzje inne niż te wymuszone przeciążeniem.
Jeżeli obserwujesz u siebie długotrwałe wyczerpanie, problemy ze snem, pogorszenie zdrowia lub trudności w codziennym funkcjonowaniu, warto również skonsultować się z lekarzem. Coaching kariery nie zastępuje diagnostyki ani leczenia.
Pytanie na zakończenie
Gdybyś nie musiała już nikomu udowadniać swojej wartości zawodowej, jak chciałabyś pracować?
-
W Dziele Życia wyczerpane profesjonalistki najpierw się regenerują. Zazwyczaj dopiero wtedy z chaosu wyłania się jasność umysłu i pragnień. To ten moment, w którym wybierasz plan, mapujesz swoje kompetencje, ambicje, umiejętności, prawdziwe potrzeby i realne możliwości. Idziesz od wyczerpania do jasnej wizji i konkretnego planu działania.
Komentarze